bericht geplaatst op : 18 februari 2014
Na ruim drie decennia nam ik eind 2005 afscheid van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM), waar ik begon als planoloog. Elk decennium werkte ik aan een nieuwe nota ruimtelijke ordening op basis van steeds nieuwe impulsen op strategisch niveau. Mijn jaren op het departement hebben mijn eigen denken tot op heden beïnvloed tot en met mijn activiteiten voor TOP.
Rijksplanologische Dienst
Na mijn studie Civiele Techniek in Delft begon ik bij de Rijksplanologische Dienst. Ruimtelijke ordening was een nieuw thema in 1974 en ik was nieuwsgierig naar de nieuwe manier van integraal denken over de ruimte. Met mijn generatie koesterde ik idealen voor een betere maatschappij en werken bij de overheid was ‘in’. Den Uijl was premier onder het motto ‘De verbeelding aan de macht’ en Gruijters was zijn minister van Ruimtelijke Ordening (RO). Ik heb destijds nog met Jan Brouwer bij hem aan tafel gezeten!
Verstedelijkingsnota
Ik viel midden in de startnota van de Derde Nota Ruimtelijke Ordening, ofwel de Verstedelijkingsnota. Om wegwijs te worden in de chaotische organisatie maakte ik een schema met de samenhang van de verschillende activiteiten en dat viel op. Ik werd gevraagd voor een integratiegroepje dat uit de brokstukken de Verstedelijkingsnota schreef met het groeikernenbeleid en stadsvernieuwing waar steden als Almere en Zoetermeer enorm van geprofiteerd hebben. Het was een gesloten proces, waarbij we pas na afloop vroegen om reacties uit het veld.
Vierde Nota
Na de crisis van de jaren tachtig was er behoefte aan ontwikkelings- en toekomstgerichtheid. RO zou mede schuld hebben aan die crisis en het was de tijd van de deregulering. Winsemius riep ‘richt je op de essentie’ en we beperkten ons tot een aantal punten, maar daarmee hadden we wel invloed op de investeringsagenda van Nederland. Op de toppen van die vernieuwingsgolf schreven wij de Vierde Nota over de Hogesnelheidslijn (HSL), de Betuwelijn, Mainport Schiphol en Mainport Rotterdam in het kader van ‘Nederland distributieland’. Het proces was al veel opener; we overlegden eindeloos met partijen wat er wel en niet in moest staan, al werkten we nog wel top-down.
Vierde Nota met Vinex
Alders voegde Vinex toe aan de Vierde Nota. Vinex bestond uit een stroom impulsen van binnenstedelijk bouwen waaronder de Kop van Zuid in Rotterdam en andere sleutelprojecten. Daarnaast is veel geïnvesteerd in openbaar vervoer en groenprojecten. Dit was een ongekend succes waarmee we veel hebben gerealiseerd. Natuurlijk is er discussie geweest over de kwaliteit, maar elk licht werpt zijn schaduw en dat er problemen met het materieel en de beveiliging waren, betekent nog niet dat de HSL geen goed idee was.
Vijfde Nota
Onder Pronk schreven we de Vijfde Nota. Het thema ruimtelijke ordening was zeer gepolitiseerd geraakt. In dit proces was VROM niet meer in het centrum aanwezig, maar onderdeel van een groot netwerk met veel partijen. Nieuwe ontwikkelingen in de kenniseconomie brachten het concept van de Brainport Eindhoven en Greenports. Gebiedsontwikkeling ontstond van onderop en wij faciliteerden slechts.